Sunnudaginn 8. mars verða heiðurstónleikar haldnir í Hofi í tilefni af hundrað ára fæðingarafmæli tónskáldsins Jóns Nordal.
Á tónleikunum verður tónverkið Musica Morbita, nýtt verk eftir tónskáldið Daníel Þorsteinsson, frumflutt af Sinfóníuhljómsveit Norðurlands, einsöngvurunum Herdísi Önnu Jónasdóttur sópran, Hönnu Dóru Sturludóttur mezzósópran og Sönghópnum Hljómeyki. Stjórnandi er Bjarni Frímann Bjarnason og var verkið samið að beiðni hljómsveitarinnar.
Titill verksins, Musica Morbita, dansar að sögn Daníels á mörkum alvöru og tvíræðni.
„Orðið morbida getur vísað til kaldhæðni eða myrks húmors, en jafnframt til hins mjúka og viðkvæmnislega. Mér fannst það gott vinnuheiti, án þess þó að leggja í það of afgerandi merkingu.“
Tónlistin alltumlykjandi í ljóðunum
Við gerð verksins ákvað Daníel að styðjast við þá hljóðfæraskipan sem þau tvö verk eftir Jón sem flutt verða á tónleikunum höfðu að geyma, Óttusöngvarnir og sellókonsertinn.
„Ég hugsa einsöngvarana tvo og kórinn meira sem hluta af heildinni og hljómsveitinni, fremur en að þeim sé stillt upp í forgrunni allan tímann. Þannig lita söngvararnir stundum hljóma og línur í vefnum án eiginlegra orða.“
Musica Morbida er ofið í kringum tvö ljóð, Söng og Herbergi, eftir japanska ljóðskáldið Shuntaro Tanikawa í þýðingu Gyrðis Elíassonar.
„Ljóðin hafa fylgt mér um árabil. Þau eru full af tónlist og mér fannst þau hreinlega kalla á að fá við sig tóna. Söngur hefst á orðunum „Einhver syngur mig – í þokukenndum tónblæ og samhljómi trjánna“ og Herbergi á „Kvarttónar flögra um herbergið líkt og blómálfar – tónlistin lætur aldrei uppi leyndarmál sitt.“ segir Daníel.
Ljóðin skiptast hvort um sig í fjóra hluta sem eru sungnir til skiptis og fengu einsöngvararnir Sönginn en kórinn Herbergið. Ljóðin kallast á við hvort annað en halda jafnframt sinni sjálfstæðu mynd.
Vatnið sem tónmál
Musica Morbida er í fjórum samhangandi hlutum í samræmi við uppbyggingu ljóðanna og við hver þáttaskil verða greinileg umskipti í tónmálinu. Ekki eru allar ljóðlínur sungnar; sumar eru talaðar bæði af söngvurum og hljóðfæraleikurum. Síðasta hendingin hrýtur af munni stjórnandans: „Laglína vatnsins flýtur eftir árfarveginum.“
Vatn hefur lengi verið Daníel hugleikið sem uppspretta eða efni til tónsmíða.
„Verkið byggir að hluta á tónefni sem mér hefur þótt „vatnskennt“, til dæmis fimm tóna mótíf sem fellur líkt og tvær litlar bárur, sú fyrri eilítið stærri en hin síðari.“
Þrátt fyrir mýkt og dulúð lýkur verkinu á nokkuð líflegum og óvæntum stuttum coda eða niðurlagi. Að sögn tónskáldsins mætti þar ef til vill greina vísun í titilinn – eða jafnvel lítið vink til tónskálda fyrri tíma.
Um upplifunina að skrifa fyrir fulla hljómsveit auk söngvara, segir Daníel litamöguleikana hafa verið óþrjótandi.
„Það var ákaflega skemmtilegt að finna ljóðunum það tónmál sem mér þótti eiga við. Kvarttónar fá dálítinn sess í hljómsveitinni, tónblærinn er á stundum þokukenndur og tónlistin lætur ekki alltaf upp leyndarmál sitt.“
Hér má kaupa miða á tónleikana.
COMMENTS