Ýr Aimée Gautadóttir Presburg og Margrét Braga Geirsdóttir eru ungar og upprennandi leikkonur sem eru um þessar mundir að sýna frumsamið leikrit þar sem þær takast á við örlög tveggja persóna sem hingað til hafa staðið í skugganum, þeirra Helgu og Þorgerðar Njálsdætra.
Báðar eru þær að ljúka leiklistarnámi við CISPA (Copenhagen International School of Performing Arts) í Kaupmannahöfn. Nú snúa þær heim og bjóða löndum sínum að berja leikverkið augum, sem sækir innblástur í fornbókmenntir og feminískar eldlínur samtímans. Kaffið.is tók þær tali.
Frá ólíkum bakgrunni en samstíga í listsköpuninni
Ýr Aimée er hálf íslensk og hálf hollensk. Barnæskan hennar einkenndist af miklum flutningum og hún bjó meðal annars í Bandaríkjunum í tvö ár. Auk þess hefur hún sterka tengingu í Eyjafjörðinn, þar sem hún bjó lengi á Akureyri og fjölskyldan hennar býr þar enn. Ýr er þrítyngd og telur ensku vera sitt móðurmál. Hún útskrifaðist með BA gráðu í stjórnmálafræði og í framhaldi af því fór hún í starfsnám hjá FMO (Financial Mechanisms Office) í Brussel.
„Ég tel að áhugi minn á stjórnmálum, sálfræði, sögu og samfélaginu tengist ástríðu minni fyrir leiklist og sköpun.“
Í Brussel rann upp fyrir henni að skrifstofustarf hentaði henni ekki þá stundina.
„Ég hélt alltaf að ég þyrfti að velja eitthvað „alvöru,“ segir Ýr. „En frá því að ég man eftir mér hef ég alltaf elskað að syngja, dansa, leika og skapa.“
Margrét Braga Geirsdóttir ólst upp í Lindunum í Kópavogi en býr í dag í Garðabænum með sambýlismanni og hundinum Emmu. Hún er með grunnpróf í klassískum söng sem hún nam við Tónlistarskóla Kópavogs. Margrét hefur alla tíð verið í listsköpun að einhverju tagi og bjó meðal annars í Dublin og Liverpool þar sem hún sótti leiklistarnámskeið.
Leið Margrétar í leiknám í Kaupmannahöfn var heldur tilviljunarkennd. Á þessum tímapunkti var hún tilbúin að venda sínu kvæði í kross og koma sér fyrir á Íslandi. Það var henni ofarlega í huga að vera sem næst fjölskyldu sinni og vinum. Margrét var farin að huga að því að sækja um í leikarann í LHÍ þegar hún sá auglýsingu um inntökupróf í CISPA.
„Ég sótti um á núll einni, bókaði flug og fór í prufur,“ segir Margrét. Hún komst inn í námið og flutti í framhaldinu til Kaupmannahafnar.
Líf leiklistarnema í Kaupmannahöfn
Námið í CISPA byggir mikið á líkamlegri vinnu og því sem er kallað „mindbody“ eða „huglíkami,“ þar sem hugur, líkami og sál verða að einni heild í listsköpuninni. Nemendurnir læra að vera einstaklingar en jafnframt hluti af heild og tileinka sér þannig að vinna með sameiginlega dulvitund og samspil hópsins.
Lífið í Kaupmannahöfn hefur verið ólíkt hjá Ýr og Margréti. Margrét segir frá því hvernig hún fór fyrst og fremst út til þess að leggja stund á námið. Hún segist eiga fullt af góðum minningum með góðum vinum frá þessu tímabili og sé tilbúin að hefja nýjan kafla á heima á Íslandi.
Ýr segist elska að búa í Kaupmannahöfn. Hún vinnur á veitingastað meðfram skóla og býr í 11 fermetra gám.
„Það er ákveðin upplifun. Það er samt mjög notalegt, fyndið hvað maður þarf í rauninni lítið til að koma sér vel fyrir og líða vel. Ég bý líka rétt hjá skólanum sem er algjör plús.“
Við þurfum ekki alltaf að skilja hvort annað til fulls, en við getum alltaf valið að virða hvort annað
Á þriðja ári í CISPA eiga nemendur að vinna svokallað „entrepreneurship project“ sem er sjálfstætt verk þar sem þau leika sjálf og bera ábyrgð á framleiðsluferlinu.
„Skólinn vill sem sagt að við fáum reynslu í að vinna sem sjálfstæðir listamenn, okkur er kennt hvernig það á að sækja um styrki, hafa samband við fólk til að aðstoða, leigja sýningarrými og svo framvegis.“
Ýr og Margrét ákváðu snemma í ferlinu að vinna saman og semja eigið leikverk frá grunni. Frá upphafi var markmiðið að sýna verkið heima á Íslandi og kynna sig þannig fyrir íslensku leikhúsfólki og áhorfendum.
Í leikritinu sækja þær innblástur í Brennu-Njáls sögu og nýta ákveðin brot úr sögunni í sína listsköpun, en á sama tíma taka þær sér listrænt frelsi til að skapa eigin frásögn og dýpka persónur Helgu og Þorgerðar. Þannig velta Ýr og Margrét fyrir sér hvað gerist þegar konur taka pláss í frásögn sem áður var skrifuð af, um og fyrir karlmenn.
„Verkið er kómískt og hjartnæmt verk um systrasamband og femínisma.“
Markmið þeirra Ýrar og Margrétar er skýrt. Þær vilja skapa nána og einlæga tengingu við áhorfendur, að fólk fái tækifæri til að gleyma amstri dagsins og upplifa augnablikið með þeim.
Sterkt teymi að baki Njálsdætra
Leikstjóri leikverksins er Sigríður Halla Eiríksdóttir. Hún útskrifaðist úr CISPA í fyrra og þetta er í fyrsta skipti sem hún leikstýrir. Sigríður lék meðal annars Hermíu í uppfærslu á Jónsmessunæturdraumi í Tjarnabíói.
„Það hafa verið algjör forréttindi að fá að vinna með henni og læra af henni. Hún er með mikið skopskyn. Það hefur verið ómetanlegt að fá hana til að leikstýra og hún hefur svo sannarlega sett mark sitt á leikritið með húmor og hugmyndaauðgi.“
Tónlistin er samin af Birnu Eyfjörð. Hún samdi bæði frumsamin verk fyrir leikritið og tók líka upp nýjar útgáfur af tveimur klassískum lögum af plötunni Áfram stelpur.
Ívar Ölmu Hlynsson hannaði og smíðaði leikmyndina, þar á meðal eftirminnilegar kindur sem gegna lykilhlutverk á sviðinu.
Móheiður Guðmundsdóttir sá um dans og sviðshreyfingar með glæsibrag og Leó Augusto Martinsson gegndi lykilhlutverki, sem aðstoðarleikstjóri og tæknimaður.
Listin að halda mörgum boltum á lofti í einu
Sköpunarferlið hefur verið fjölbreytt og Ýr og Margrét hafa þurft að setja á sig marga og mismunandi hatta.
„Við erum handritshöfundar, leikarar og framleiðendur og þurfum því stöðugt að passa að sinna hverju hlutverki. Það getur verið virkilega krefjandi að vilja gefa hundrað prósent af sér í allt og finna jafnvægið á milli sköpunar, framkvæmdar og ábyrgðar.“
Aðspurðar hvað hafi verið mest gefandi í ferlinu segja þær það vera að sjá allar litlu hugmyndirnar vaxa og lifna síðan við fyrir framan áhorfendur.
Síðasta sýningin af Brennu-Njáls dætrum er í Hlöðunni hjá Litla Garði rétt fyrir utan Akureyri í kvöld klukkan 17.00.
Örfáir miðar eru eftir á sýninguna. Hægt er að kaupa miða hér.
COMMENTS